Ahilik Kültürü Iğdır’da Tarih, Ahlak ve Meslek Ekseninde Konuşuldu
(Erdal Yalçın) Iğdır Üniversitesi ile Iğdır Ticaret İl Müdürlüğü iş birliğinde, 39. Ahilik Haftası Kutlamaları kapsamında “Ahilik, Sanat, Zanaat ve Meslek Ahlakı” temalı program düzenlendi. Karaağaç Kampüsü 15 Temmuz Şehitleri Konferans Salonu’nda gerçekleştirilen programda, Ahiliğin tarihsel kökleri, meslek ve sanat anlayışı, ahlak ilkeleri ve günümüz ticaret hayatındaki yansımaları ele alındı.
17 Eylül 2026 Perşembe günü saat 11.00’de gerçekleştirilen programa; sanat ve zanaat alanında Prof. Dr. Nalan Okan Akın, Ahiliğin tarihsel süreci ve ahlak anlayışı konusunda Dr. Öğr. Üyesi Gonca Sutay, günümüzde Ahilik anlayışının yansımaları konusunda Öğr. Gör. Hakan Güngör ve Iğdır özelinde Ahilik konusunda Iğdır Ticaret İl Müdürü Mücahit Yalçın konuşmacı olarak katıldı.
Program kapsamında ayrıca Iğdır Halk Eğitimi Merkezi tarafından, Öğr. Gör. Akif Bayrak’ın küratörlüğünde hazırlanan Ahilik temalı sergi ziyaretçilerin beğenisine sunuldu.
Ahilik Bir Kutlamadan Çok Daha Fazlası
Programın açılış konuşmasını yapan Iğdır Ticaret İl Müdürü Mücahit Yalçın, Ahilik kültürünün Iğdır’da daha güçlü şekilde tanıtılması gerektiğine dikkat çekti. Yalçın, Ticaret İl Müdürlüğü ve esnaf odalarıyla birlikte bundan sonraki süreçte Ahiliğin tanıtılması konusunda daha etkin çalışmalar yürüteceklerini belirterek, daha fazla esnafa ulaşarak Ahilik bilincini artırmayı hedeflediklerini söyledi.
Üniversite tarafından düzenlenen programın bu açıdan önemli bir katkı sunduğunu ifade eden Yalçın, özellikle meslek lisesi öğrencilerinin Ahilik anlayışının geleceğe taşınmasında önemli bir hedef kitle olduğunu vurguladı.
Meslek lisesi öğrencilerine seslenen Yalçın, gençlerin sahip oldukları konumun ve üstlenecekleri sorumluluğun farkında olmaları gerektiğini belirterek, meslek liselerinin Türkiye’nin kalkınması ve geleceği açısından büyük önem taşıdığını ifade etti.
Yalçın, başarılı olmanın yolunun yapılan işi en iyi şekilde yapmak veya daha önce yapılmamış bir işi ortaya koymaktan geçtiğini belirterek, “Sizler bizim için çok kıymetlisiniz. Sizler de bunun farkına varın.” mesajını verdi.
Sanat ve Zanaatın Farkı Anlatıldı
Programın ilk konuşmacısı Prof. Dr. Nalan Okan Akın, “Sanat ve Zanaat” başlıklı sunumunda iki kavram arasındaki farklılıkları ele aldı.
Sanat ve zanaatın her ikisinin de insanın yaratıcılığından doğduğunu belirten Akın, sanatın daha çok estetik, duygu ve düşünce ekseninde şekillendiğini; zanaatın ise işlevsellik ve yarar ilkesi doğrultusunda üretildiğini ifade etti.
Sanat eserlerinin özgünlüğüne ve benzersizliğine dikkat çeken Akın, zanaatın ise usta-çırak ilişkisi içerisinde öğrenilen bilgi ve becerilerin aktarımına dayandığını belirtti. Akın, sanatçının yaratıcılığı ve sezgileriyle kendi üretim biçimini oluşturduğunu, zanaatkârın ise belirli kurallar ve teknikler doğrultusunda üretim yaptığını kaydetti.
Ahilik Dijital Çağda Yeni Bir Anlam Kazanıyor
Öğr. Gör. Hakan Güngör ise konuşmasında Ahilik anlayışının günümüz dünyasında geçirdiği dönüşümü ve mesleki eğitimin önemini değerlendirdi.
Iğdır Üniversitesi ile İl Milli Eğitim Müdürlüğü iş birliğinde meslek lisesi öğrencilerine yönelik “Eğitimden Üretime, Üretimden Geleceğe” adıyla bir proje başlatıldığını belirten Güngör, özellikle 11 ve 12. sınıf öğrencilerinin üniversite ve meslek tercihlerini daha bilinçli yapmalarına katkı sağlamayı amaçladıklarını söyledi.
Güngör, öğrencilerin tercih edecekleri bölümlerin yanı sıra sektörün aradığı nitelikleri ve istihdam olanaklarını da tanımalarının önemine dikkat çekti.
Ahiliğin geçmişte meslek etiği, ahlak, kaliteli ve düzenli üretim ile işletmelerin sürdürülebilirliği gibi kavramlarla birlikte değerlendirildiğini ifade eden Güngör, günümüzde ise dijital pazar, e-ticaret ve yapay zekâ gibi yeni alanların ticaret ve üretim anlayışını değiştirdiğini söyledi.
Ahiliğin yalnızca esnaf ve sanatkârlarla sınırlı bir meslek anlayışı olarak görülmemesi gerektiğini vurgulayan Güngör, Ahiliğin aynı zamanda bir yaşam biçimi ve düşünce felsefesi olduğunu belirtti.
Güngör, Ahilik anlayışının evde, sokakta ve toplumun her alanında yaşatılması gerektiğini ifade ederek, bu kültürün yalnızca ticaret ve zanaat kavramlarıyla sınırlandırılamayacağını dile getirdi.
Ahilikte Ahlak ve Kadınların Yeri
Dr. Öğr. Üyesi Gonca Sutay ise konuşmasında Ahiliğin tarihsel gelişimini ve teşkilatın temelinde yer alan ahlak anlayışını ele aldı.
Ahiliği diğer yapılanmalardan ayıran temel kurallar ve esaslar üzerinde duran Sutay, Ahilik teşkilatının yalnızca erkeklerden oluşan bir yapı olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekti.
Sutay, tarihsel süreçte kadınların da sosyal ve ekonomik hayat içerisinde aktif rol üstlendiğini belirterek, Bacıyan-ı Rum teşkilatlanmasının kadınların toplumsal ve ekonomik yaşamda örgütlenmesinin önemli örneklerinden biri olduğunu ifade etti.
Ahilikte erkekler için benimsenen “Eline, beline, diline sahip ol” anlayışının yanı sıra, kadın teşkilatlanmasında “Eşine, işine, aşına dikkat et” şeklinde ifade edilen bir ahlak ve sorumluluk anlayışının öne çıktığını aktardı.
Ahiliğin Asıl Ölçüsü Günlük Hayatta
Yaklaşık 800 yıllık Anadolu geçmişi bulunan Ahilik geleneğinin köklerinin, 9. yüzyıl İslam şehirlerinde gençlerin yardımlaşma, dayanışma, mertlik ve cömertlik amacıyla oluşturdukları sosyal yapılara ve fütüvvet geleneğine kadar uzandığı ifade edildi.
Ahiliğin tarih boyunca yalnızca bir meslek örgütlenmesi olmadığı; aynı zamanda meslek eğitimi, ahlak, dayanışma, yardımlaşma ve toplumsal düzeni bir arada ele alan bir anlayış olduğu vurgulandı.
Yamak, çırak, kalfa ve usta şeklinde ilerleyen mesleki eğitim anlayışında, iyi bir usta olmanın tek başına yeterli görülmediği; iyi bir meslek insanının aynı zamanda iyi bir insan olması gerektiği belirtildi.
Türkiye’de 39. yılı kutlanan Ahilik Haftası’nın 14-20 Eylül tarihleri arasında düzenlendiği hatırlatılırken, Ahilik kültürünün gerçek anlamda yaşatılabilmesi için dürüst ticaretin, usta-çırak ilişkisinin, meslek ahlakının, tüketici hakkının, esnaf dayanışmasının ve “helal kazanç” ile “alın teri” anlayışının günlük hayatın bir parçası olması gerektiğine dikkat çekildi.
Ticaret Bakanlığı tarafından da Ahilik Haftası’nın temel amacı; emeği, alın terini, dürüstlüğü, dayanışmayı ve meslek ahlakını yaşatmak ve gelecek nesillere aktarmak olarak ortaya konuluyor.
Program Sergi Gezisiyle Sona Erdi
Programın sonunda konuşmacılara, katılımcılara ve etkinliğe katkı sunanlara teşekkür belgeleri takdim edildi.
Ardından Iğdır Halk Eğitimi Merkezi tarafından Ahilik Haftası kapsamında hazırlanan sergi gezildi. Ahilik kültürünün sanat, zanaat, üretim ve meslek eğitimi boyutlarını yansıtan eserler katılımcıların beğenisine sunuldu.
Düzenlenen programla, geçmişten günümüze uzanan Ahilik mirasının yalnızca bir haftalık kutlama programı olarak değil; emeğe saygı, dürüst kazanç, meslek ahlakı, dayanışma ve iyi insan olma anlayışıyla yaşatılması gereken bir toplumsal değer olduğu bir kez daha ortaya konuldu.
